Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Gdańsku

POSTANOWIENIE

Dnia 30 września 2025 r.

Sąd Okręgowy w Gdańsku XVII Wydział Własności Intelektualnej

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Weronika Klawonn

po rozpoznaniu w dniu 30 września 2025 r. w Gdańsku

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa A. K.

przeciwko K. A.

przedmiot sprawy: o ochronę praw autorskich

postanawia:

oddalić wniosek powoda o udzielenie zabezpieczenia.

sędzia Weronika Klawonn

XVII GW 139/25

UZASADNIENIE

Postanowienia z 30 września 2025 r.

Powód A. K. pozwem skierowanym przeciwko K. A. zgłosił szereg roszczeń z tytułu naruszenia przez pozwanego autorskich praw majątkowych i niemajątkowych kilkudziesięciu fotografii przedstawiających proces leczenia oraz efekty zabiegów stomatologicznych. Jedocześnie powód wniósł o udzielenie zabezpieczenia przez zakaz dalszego wykorzystywania przez pozwanego spornej dokumentacji fotograficznej na stronach internetowych, profilach w social mediach do czasu rozstrzygnięcia sprawy.

W uzasadnieniu pozwu oraz wniosku o udzielenie zabezpieczenia powód wskazał, że współpracował z pozwanym w jego klinice stomatologicznej. W ramach tej współpracy powód nie tylko świadczył usługi stomatologiczne, ale także wykonał za zgodą pacjentów szereg zdjęć obrazujących efekty leczenia. Na skutek nieporozumień między stronami doszło do zakończenia współpracy. Pozwany, mimo braku zgody powoda w dalszym ciągu wykorzystuje na stronach internetowych i social mediach wykonane przez powoda fotografie. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia, zdaniem powoda, polega na tym, że dalsze bezprawne wykorzystywanie utworów powoda przekłada się na wymierne korzyści marketingowe po stronie pozwanego, co trwale narusza rynkową wartość i renomę tych utworów. Każdy dzień naruszenia pogłębia szkodę majątkową (utrata przychodów licencyjnych, bezpodstawnie uzyskane korzyści) oraz niemajątkową (uszczerbek w reputacji) powoda.

Pozwany w odpowiedzi na wniosek o udzielenie zabezpieczenia wniósł o jego oddalenie. Pozwany zaprzeczył, aby fotografie zamieszczane na stronie internetowej pozwanego oraz w social mediach zostały wykonane przez powoda. Wprawdzie powód w ramach współpracy z pozwanym wykonywał zdjęcia pacjentów „przed” i „po” zabiegu, lecz było to wyłącznie w celu udokumentowania wykonanej usługi. Ta dokumentacja nie została wykorzystana przez pozwanego. Fotografie zamieszczone przez pozwanego na stronie internetowej kliniki oraz w social mediach zostały wykonane przez pozwanego w przygotowanym w klinice studio fotograficznym jako zdjęcia marketingowe, a następnie zostały poddane edycji przez E. A..

W ocenie sądu wniosek powoda o udzielenie zabezpieczenia nie zasługuje na uwzględnienie.

Przesłanki udzielenia zabezpieczenia wynikają z art. 730 1 k.p.c. i są następujące:

- uprawdopodobnienie roszczenia

- uprawdopodobnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia

- przyjęty sposób zabezpieczenia winien spełniać jednocześnie dwa warunki: zapewniać należytą ochronę uprawnionego i nie obciążać obowiązanego ponad potrzebę.

Ponadto w przypadku zabezpieczenia nowacyjnego odnoszącego się do roszczeń niepieniężnych zostało wyłączone ograniczenie polegające na tym, że zabezpieczenie nie może zmierzać co zaspokojenia roszczenia (art. 731 w zw. z art. 755 §2 1 k.p.c.). A art. 755 § 2 ³ k.p.c. stanowi, że w sprawach wymienionych w art. 479 ⁸⁹ k.p.c. sąd oddala wniosek o udzielenie zabezpieczenia, jeżeli został on złożony po upływie 6 miesięcy od dnia, w którym strona lub uczestnik postępowania powziął wiadomość o naruszeniu przysługującego mu prawa wyłącznego.

Wykładnia wskazanych przepisów ma charakter utrwalony i na tle żądania Uprawnionego nie powinna budzić wątpliwości, zatem sąd pomija szczegółowe rozważania w tej kwestii.

Powód swoje roszczenia wywodził z naruszenia autorskich praw majątkowych (art. 79 pr. aut) i niemajątkowych (art. 78 pr. aut.)

Ochrona autorskich praw majątkowych dotyczy utworów w rozumieniu art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (dalej: pr. aut.), które nie są wyłączone spod tej ochrony z mocy art. 1 ust. 2 ¹ pr. aut. W pierwszej kolejności należy więc rozstrzygnąć, czy przedmioty, których ochrony powód się domaga stanowią utwory w rozumieniu prawa autorskiego.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pr. aut. przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiekolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. W myśl ust. 2 ¹ ochrona może być objęty wyłącznie sposób wyrażenia; nie są objęte ochroną odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne.

Przesłanki uznania danego dzieła za utwór podlegający ochronie prawno-autorskiej są więc następujące:

- oryginalność1 utworu, na którą składa się:

⚫

przesłanka indywidualności

⚫

przesłanka twórczości

- przesłanka ustalenia

- przesłanka negatywna: brak objęcia wyłączeniem z art. 1 ust. 2 ¹ pr. aut.

Dla weryfikacji przesłanki oryginalności dzieła istotne jest wyodrębnienie tych cech dzieła, które są determinowane gatunkiem twórczości. Pozwala to na ustalenie zakresu swobody twórczej, rozumianej jako zakres wolności decyzyjnej twórcy co do elementów składowych utworu i jego zewnętrznej prezentacji. Im mniejszy zakres swobody twórczej, czym bardziej ograniczona ochrona prawno-autorska. Jeżeli mamy do czynienia z dziełem stricte artystycznym, w którym zakres swobody twórczej jest szeroki, to osiągnięcie wystarczającego poziomu indywidualności w owej szerokiej przestrzeni będzie stosunkowo proste. Jeżeli natomiast dzieło ze swej istoty ma charakter użytkowy tj. musi spełniać określone wymogi determinowane zewnętrznie (przeznaczenie, parametry techniczne itd.) to zaznaczenie w wąskim marginesie swobody twórczej indywidualnego piętna twórcy będzie wymagało wysokiego wysiłku kreacyjnego i czasami okaże się nieosiągalne.

Autor wykorzystując przestrzeń swobody twórczej, czyli to co w utworze nie jest determinowane czynnikami zewnętrznymi, wypełnia ją odzwierciedlając w niej swoje piętno osobiste, czyli projekcję swojej (a nie niczyjej innej) wyobraźni. Wypełnienie owej przestrzeni swobody twórczej, aby doprowadzić do pozostawienia w niej osobistego piętna, polega na dokonywaniu przez autora wyborów, które powinny mieć charakter twórczy. Nie są twórczymi wyborami te, które opierają się na metodach i standardach powszechnie stosowanych przy wytwarzaniu tego rodzaju przedmiotów, oraz takie, które są całkowicie banalne2. Przyjęte przez autora rozwiązania nie mogą się sprowadzać do wykorzystania przez twórcę jego wiedzy (technicznej, marketingowej i in.), czy też określonych narzędzi, lecz winny być wyrazem osobistej kreacji. Wymóg kreacyjnego charakteru działalności twórczej oznacza, że ochronie nie podlegają efekty działań o charakterze rutynowym, szablonowym.

Sąd zatem dokonując oceny, czy dane dzieło podlega ochronie prawno-autorskiej winien badać:

- do jakiego gatunku twórczości należy dany utwór i jakie są cechy tego gatunku, które ograniczają zakres swobody twórczej autora,

- jakie jeszcze czynniki zewnętrze (uwarunkowania techniczne, użytkowe, wymagania zamawiającego itd.) ograniczają zakres swobody autora,

- czy wybory jakich dokonał autor w ramach przysługującej mu swobody miały charakter twórczy (kreacyjny), odzwierciedlający w utworze osobowość autora (jego indywidualne piętno)

Ocena twórczości dokonywana jest retrospektywnie i koncentruje się na rezultacie, jakim jest wytwór intelektu. Sąd weryfikując kwestię oryginalności utworu powinien poszukiwać owych twórczych wyborów, zidentyfikować je, aby mogły one zostać objęte ochroną.

W ocenie sądu fotografie, których ochrony domaga się powód nie spełniają wymogu oryginalności w podanym wyżej rozumieniu.

Zdjęcia będące przedmiotem oceny są bądź zdjęciami dokumentowymi (dokumentującymi efekt zabiegu), bądź marketingowymi (tj. promującymi usługi pozwanego). Faktyczna funkcja zdjęć jest przedmiotem sporu. Powód domaga się ich ochrony jako zdjęć marketingowych tj. zdjęć promujących usługi pozwanego jako efektywne.

Powód przedstawił do ochrony zdjęcia należące do dwóch kategorii zdjęć marketingowych:

- zestawienia zdjęć „przed” i „po”, które obrazują sytuację przed wykonaniem usługi oraz po jej wykonaniu.

- zdjęcia portretowe.

Te z nich, które obrazują uzębienie w wersji „przed” i „po” zabiegu stanowią raczej poprawnie wykonane udokumentowanie efektów procedury stomatologicznej. Ten gatunek charakteryzuje się tym, że na jednym obrazie lub w sąsiedztwie ze sobą ukazuje się ten sam obiekt w dwóch sytuacjach tak, aby możliwe było proste porównanie. Tak samo zostały wykonane zdjęcia załączone do pozwu. Są to ujęcia ust wraz z uzębieniem lub tylko części ust z uzębieniem. Te ujęcia nie mają charakteru kreacyjnego. Stanowią rutynową prezentację efektu zabiegu. Nie sposób odnaleźć w nich indywidualnego piętna autora. Wiele klinik stomatologicznych oferujących tego rodzaju usług w bardzo podobny sposób prezentuje efekty swoich prac.

Również przedstawione przez powoda fotografie portretowe w ocenie sądu nie cechują się oryginalnością. Są to zdjęcia twarzy w takim ujęciu, aby widoczne było uzębienie w uśmiechu. Tego rodzaju ujęcie nie stanowi żadnego twórczego podejścia do portretu jako gatunku fotografii. Wiele z nich jest do siebie bardzo podobnych. Oddają w zasadzie ten sam sposób ujęcia tematu.

Powód nie przedstawił w uzasadnieniu pozwu przekonującej argumentacji co do twórczego charakteru dzieł przedstawionych jako przedmioty ochrony. Poprzestał na konstatacji, że przedstawiają one „efekty zabiegów stomatologicznych w sposób atrakcyjny wizualnie i informacyjnie”. Podkreślić jednak należy, że skuteczne wypełnienie przez działa swojej funkcji (tu: funkcji marketingowej, czy informacyjnej) nie stanowi bynajmniej o jego oryginalności na potrzeby ochrony prawno-autorskiej. Oryginalność utworu jest jego przymiotem samym w sobie. Funkcje utworu, jego przydatność użytkowa , czy nawet popularność nie mają znaczenia dla przyznania mu cechy oryginalności.

Zdaniem sądu sporne fotografii w większości nie cechują się oryginalnością w podanym wyżej rozumieniu. Ocena sądu ma oczywiście charakter wstępny i może ulec zmianie po przeprowadzeniu postępowania dowodowego.

Poza tym w odpowiedzi na wniosek pozwany przedstawił szereg dowodów, które podają w wątpliwość tezę powoda o autorstwie zdjęć. W szczególności na płycie CD są zdjęcia z sesji fotograficznej wykonanej przez pozwanego, podczas której miałby być wykonane niektóre zdjęcia opisane przez powoda jako jego dzieło.

Tak więc w ocenie Sądu na obecnym etapie nie można uznać za uprawdopodobnionej okoliczności, aby dzieła których ochrony powód się domaga podlegały ochronie prawno-autorskiej, a także aby wszystkie pochodziły od niego. Ta kwestia wymaga dalszego badania w postępowaniu rozpoznawczym.

Skoro wątpliwe jest, czy załączone do pozwu zdjęcia stanowią utwory podlegające ochronie, nie można uznać za uprawdopodobnione tego, że powodowi przysługują roszczenia wynikające z naruszenia praw autorskich majątkowych i niemajątkowych. To zaś jest przesłanką negatywną udzielenia zabezpieczenia.

SSO Weronika Klawonn

1 W literaturze przedmiotu systematyka przesłanek ochrony prawno-autorskiej nie jest jednolita. Poza tym w świetle orzecznictwa TSUE „utworem jest dzieło oryginalne tj. stanowiące własną twórczość intelektualna autora, która odzwierciedla jego osobowość, a przejawiającą się w swobodnych i twórczych wyborach. A kwalifikacja jako utwór jest zastrzeżona dla elementów dzieła stanowiących wyraz takiej twórczości intelektualnej. (por. wyrok TS 12 września 2019r. C – 683/17 (...)pkt. 29 – 31)

2 Por. Opinia Rzecznika Generalnego Macieja Szpunara z dnia 8 maja 2025 r. w sprawie C-580/23iC 795/23 https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=C80DACE9BFBF49989269F5154C1E34E8?text=&docid=299098&pageIndex=0&doclang=PL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=3670335#Footnote3