Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Gdańsku

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 maja 2021r.

Sąd Okręgowy w Gdańsku III Wydział Cywilny Odwoławczy

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Krzysztof Gajewski

Sędziowie : Halina Czapiewska

A. W.

Protokolant: sekr. sąd. Maciej Mądziel

po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2021r. w Gdańsku

na rozprawie

sprawy z powództwa D. B.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. i (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.

o zapłatę

na skutek apelacji powoda

od pkt. 2, 4 i 5 wyroku Sądu Rejonowego w Starogardzie Gdańskim

z dnia 10 lutego 2021r. sygn. akt I C 141/16

uchyla pkt. 2 (drugi), 4 (czwarty) i 5 (piąty) zaskarżonego wyroku i w powyższym zakresie sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.

SSO Halina Czapiewska SSO Krzysztof Gajewski SSO Agata Wojciszke

Sygn. akt III Ca 293/21

UZASADNIENIE

Pozwem skierowanym przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W., powód - D. B. domagał się zasądzenia na swoją rzecz kwoty 23.199,14 złotych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 10 czerwca 2015 roku do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powód wskazał, że na skutek kolizji drogowej z dnia 8 maja 2015 roku uszkodzeniu uległ jego samochód marki M. (...) klasy E o numerze rejestracyjnym (...). Powód wskazał, że posiadał wykupioną polisę ubezpieczenia pojazdu zarówno w zakresie OC jak i AC w (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W., któremu zgłosił przedmiotową szkodę do likwidacji w ramach polisy OC z tzw. regresem, jednakże ubezpieczyciel ostatecznie zlikwidował powstałą szkodę w ramach polisy AC i ustalił wartość szkody na kwotę 24.807,64 złotych, która to kwota została powodowi wypłacona w dniu 1 czerwca 2015 roku. Powód podniósł, że wypłacone odszkodowanie nie odpowiadało pełnej wysokości szkody.

Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Starogardzie Gdańskim I Wydziale Cywilnym nakazem zapłaty z dnia 28 października 2015 roku o sprawie o sygn. akt I Nc 2914/15, wydanym w postępowaniu upominawczym, uwzględnił w całości żądanie pozwu.

Od powyższego nakazu zapłaty sprzeciw wniosła pozwana (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. zaskarżając nakaz zapłaty w całości, domagając się oddalenia powództwa oraz zasądzenia od powoda na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Pozwana podkreśliła, że likwidacja szkody w przedmiotowej sprawie nastąpiła na podstawie dobrowolnej umowy ubezpieczenia autocasco nr (...) zawartej między poszkodowanym D. B. a (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W.. Pozwany zakwestionował kalkulację kosztów naprawy przedstawioną przez powoda wskazując, iż błędnie został przyjęty model samochodu zaś kalkulacja zawiera bezzasadnie szerszy zakres naprawy oraz zwiększony czas dla naprawy błotnika TP i nawiewu TL.

Na rozprawie w dniu 5 września 2017 roku pełnomocnik powoda wniósł o dopozwanie w charakterze pozwanej ubezpieczyciela (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w W., w związku z czym Sąd wydał postanowienie o wezwaniu do udziału w sprawie w charakterze pozwanej (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W..

W odpowiedzi na pozew pozwana (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu i zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwana (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. podniosła zarzuty:

- przedwczesności powództwa w oparciu o art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, bowiem wobec niezgłoszenia przez powoda przedmiotowej szkody u ubezpieczyciela sprawy, pozwana nie miała możliwości ustalenia odpowiedzialności co do zasady i wysokości,

- niewskazania wysokości szkody, a także znacznego i zbędnego zawyżenia szkody w przedmiotowym pojeździe i możliwości żądania odszkodowania tylko w kwocie netto oraz

- bezzasadności żądania zwrotu kosztów sporządzenia prywatnej kalkulacji naprawy.

Pismem z dnia 16 grudnia 2019 roku pozwana (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wskazała, że w dniu 5 lipca 2019 roku doszło do zmiany firmy pozwanego z (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W..

W dniu 15 lipca 2020 roku powód zmienił pierwotne żądanie pozwu i wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 38.914,51 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 23.199,14 złotych od dnia 10 czerwca 2015 roku do dnia zapłaty oraz od kwoty 15.715,37 złotych od dnia 15 lipca 2020 roku do dnia zapłaty wraz z kosztami sądowymi, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wyrokiem z dnia 10 lutego 2021 r. Sąd Rejonowy w Starogardzie Gdańskim oddalił powództwo w stosunku do pozwanej (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. (pkt 1); oddalił powództwo w stosunku do pozwanej (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. (pkt 2); zasądził od powoda na rzecz pozwanej (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 15,19 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych i nie obciążył go kosztami zastępstwa procesowego pozwanej (pkt 3); zasądził od powoda na rzecz pozwanej (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 3.390,34 zł tytułem zwrotu kosztów procesu – w tym kwotę 2.417,00 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego (pkt 4); zwrócił pozwanej (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 226,66 złotych tytułem nadpłaconej zaliczki na biegłego (pkt 5).

Swoje rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy oparł na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych

W wyniku kolizji drogowej z dnia 8 maja 2015 roku uszkodzeniu uległ pojazd powoda marki M. (...) klasy E o numerze rejestracyjnym (...). Po przedmiotowym zdarzeniu powód skontaktował się telefonicznie z agentem ubezpieczeniowym pozwanej (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W., którego poinformował o wypadku. Za namową agenta, powód D. B. zgłosił szkodę bezpośrednio u swojego ubezpieczyciela pozwanej (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. w ramach tzw. OC sprawcy z regresem, tj. bezpośredniej likwidacji szkody. Taka też szkoda została telefonicznie zgłoszona przez agenta.

W dniu oględzin przedmiotowego pojazdu, w ramach postępowania likwidacyjnego, powód dowiedział się od pracownika ubezpieczyciela, że niniejsza szkoda likwidowana jest w ramach jego autocasco, o czym powód niezwłocznie poinformował swojego agenta. Agent ubezpieczeniowy skontaktował się telefonicznie z pracownikiem (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. i sprostował sposób likwidacji szkody wskazując na odpowiedzialność cywilną sprawcy. Jednakże, mimo zgłoszenia szkody w ramach OC sprawcy z regresem oraz podjętej próby sprostowania, pozwana (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. w dniu 29 maja 2015 roku rozliczyła przedmiotową szkodę w ramach ubezpieczenia autocasco dla klienta indywidualnego oraz przedsiębiorcy posiadającego małą flotę i przyznała powodowi odszkodowanie w kwocie 24.807,64 złotych. Powód powyższą kwotę odszkodowania otrzymał.

Powód nie zgodził się z wysokością przyznanego przez pozwaną (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w W. odszkodowania i zlecił wykonanie prywatnej ekspertyzy kosztów naprawy uszkodzeń będącej następstwem spornej kolizji rzeczoznawcy, który ustalił, że całkowity koszt naprawy pojazdu wynosi 48.661,65 złotych brutto. Koszt ekspertyzy poniesiony przez powoda wyniósł 246,00 złotych.

Z uwagi na powyższe, powód pismem z dnia 10 czerwca 2015 roku wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 23.854,01 złotych, w związku ze zdarzeniem z dnia 8 maja 2015 roku. W piśmie powód dodał, że zaszła pomyłka w procesie likwidacji, gdyż jego wolą było przeprowadzenie procesu likwidacji szkody w ramach polisy OC sprawcy z regresem, zaś ubezpieczyciel przeprowadził likwidację w ramach polisy poszkodowanego autocasco, w związku z czym powód wniósł o zmianę sposobu likwidacji jego szkody w ramach OC sprawcy z regresem, tj. bezpośredniej likwidacji szkody. W odpowiedzi (...) Spółka Akcyjna
z siedzibą w W. wskazała, że po rozpatrzeniu zgłoszonych roszczeń, przyznała powodowi odszkodowanie w ramach ubezpieczenia autocasco kwotę 25.566,66 złotych. Powód nie zgodził się z wysokością przyznanego przez pozwaną (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w W. odszkodowania i w związku z ujawnieniem dalszych uszkodzeń pojazdu zlecił uzupełnienie wykonanej prywatnej ekspertyzy kosztów naprawy uszkodzeń będącej następstwem spornej kolizji rzeczoznawcy, który, po ponownym przeanalizowaniu przedmiotowej szkody, ustalił całkowity koszt naprawy pojazdu na kwotę 49.238,63 złotych brutto. Z uwagi na powyższe, powód wezwał pozwaną (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w W. do zapłaty kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy wypłaconym odszkodowaniem a kwotą wynikającą z prywatnej ekspertyzy, jednakże ta podtrzymała swoje stanowisko w sprawie.

W dniu 30 marca 2015 roku pomiędzy (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W. (obecnie (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W.) a (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W. została zawarta umowa o współpracy w zakresie bezpośredniej likwidacji szkód, której przedmiotem jest współpraca w zakresie bezpośredniej likwidacji szkód, polegająca na wzajemnym zlecaniu likwidacji szkód majątkowych z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych oraz na rozliczaniu należności z tytułu wypłaconego odszkodowania oraz poniesionych kosztów likwidacji szkody na zasadach określonych w umowie (system (...)).

Powód D. B. nie zgłaszał przedmiotowej szkody bezpośrednio u pozwanej (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. (obecnie (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W.), zaś pozwana nie rozpoczęła postępowania likwidacyjnego w ramach szkody z OC sprawcy z uwagi na toczące się postępowanie w niniejszej sprawie.

Powyższych ustaleń faktycznych Sąd I instancji dokonał na podstawie załączonych do akt dokumentów uznając je za wiarygodne, ponieważ ich autentyczność i rzetelność nie budziła wątpliwości. Sąd dokonał oceny zebranych w sprawie dowodów, wskazując w jakim zakresie uznał je za wiarygodne, pomijając sporządzoną w sprawie opinie biegłego A. P. gdyż, przedstawione w nich tezy nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem powództwo w stosunku od obu pozwanych zostało oddalone.

W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy uznał, iż powództwo podlegało oddaleniu:

- w stosunku do (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. z uwagi na brak legitymacji procesowej pozwanej oraz

- w stosunku do (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W., jako przedwczesne.

Odnosząc się do powództwa w stosunku do (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. Sąd meriti wskazał, że w sprawie pozwana nie posiada legitymacji procesowej biernej. Sam fakt, iż przeprowadziła postępowanie likwidacyjne wobec powoda w ramach polisy AC, który był w dacie szkody jej klientem, nie wskazuje w żadnym stopniu na to, iż winna być pozwaną w sprawie z tytułu odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody (OC sprawcy). W niniejszej sprawie powód dochodził konsekwentnie roszczenia z umowy ubezpieczeniowej OC sprawcy, zatem pozwanym w niniejszej sprawie winien być albo sam sprawca szkody albo jego ubezpieczyciel, gdyż (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. nie jest stroną umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego sprawcy szkody z dnia 8 maja 2015 roku. Z powyższych względów, z uwagi na brak legitymacji biernej pozwanej (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W., powództwo w stosunku do niej podlegało oddaleniu.

Odnosząc się do powództwa w stosunku do (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. Sąd I instancji odwołał się do treści art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.2013.392 t.j. z dnia 26 marca 2013 roku) oraz art. 6 k.c.

Sąd Rejonowy wskazał, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że powód D. B., przez wszczęciem postępowania, nie zgłaszał szkody bezpośrednio u pozwanej (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W., zaś wspominana pozwana, mimo jej dopozwania postanowieniem z dnia 5 września 2017 roku, nie rozpoczęła postępowania likwidacyjnego w ramach szkody z OC sprawcy przez wzgląd na toczące się postępowanie w niniejszej sprawie. W świetle powyższego, Sąd I instancji uznał, że bieg 30-sto dniowego terminu na wypłatę odszkodowania przez pozwaną (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w W., określonego w treści przepisu art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych nie rozpoczął biegu, przez co roszczenie w stosunku do (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w W. nie jest wymagalne.

Z uwagi na powyższe, Sąd Rejonowy oddalił powództwo w stosunku do pozwanej (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. oraz oddalił powództwo w stosunku do pozwanej (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W., jak w punkcie pierwszym i drugim wyroku.

W pozostałych punktach Sąd Rejonowy orzekł o kosztach procesu.

W wywiedzionej apelacji powód zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie w części, wyłącznie wobec pozwanego ubezpieczyciela (...) Spółka Akcyjna V. (...) w W., w zakresie roszczenia głównego nie przewyższającego kwoty 19 .618,06 złotych.

Zaskarżonemu orzeczeniu apelujący zarzucił:

1) nierozpoznanie istoty sprawy, pomimo prowadzenia w sprawie długotrwałego i kosztowanego dla stron postępowania dowodowego, poprzez brak zbadania przez Sąd I instancji prawno-materialnej podstawy roszczenia powoda, braku rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych sprawy oraz mylnego przyjęcia w sprawie braku legitymacji procesowej pozwanej (...) SA oraz uznania przedwczesności powództwa powoda wobec pozwanej (...) SA V. (...) w W.;

2) naruszenie w sprawie przepisów prawa materialnego, w tym przepisu art. 882 k.c. w związku z art. 361 § 1 i 2 k.c., art. 363 § 1 i 2 k.c., art. 455 k.c. i art. 476 k.c. poprzez brak ich zastosowania i oddalenie powództwa powoda w sprawie oraz naruszenie przepisu art. 14 ust. l i 2 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. 2019, poz. 2214), przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w tym poprzez przyjęcie, iż brak zawiadomienia oraz wszczęcia lub wyczerpania przez ubezpieczyciela trybu postępowania likwidacyjnego szkody stanowi bezwzględną przesłankę procesową, której niedochowanie skutkuje brakiem wymagalności roszczenia odszkodowawczego z tytułu OC sprawcy szkody komunikacyjnej oraz powoduje przedwczesność powództwa poszkodowanego powoda w sprawie;

3) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść wyroku, tj. art. 227 k.p.c., art. 228 § 1 i 2 k.p.c., art. 229 k.p.c., art. 230 k.p.c., art. 231 k.p.c. oraz art. 233 k.p.c. oraz 316 k.p.c. i 386 § 4 k.p.c., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w tym niepełne i błędne ustalenie stanu faktycznego wskutek pominięcia faktów przez strony przyznanych, przez niewłaściwą oraz dowolną oceną dopuszczonych w sprawie dowodów, w tym przede wszystkim dowolną i naruszającą ustawową zasadę swobodnej oceny dowodów, dokonana oceną dowodów z dokumentów, wyjaśnień powoda oraz zeznań świadków, na podstawie którego to materiału dowodowego, Sąd I instancji dokonał ustaleń i doszedł do przekonania o braku wymagalności i przedwczesności powództwa powoda przeciwko pozwanemu ubezpieczycielowi sprawcy szkody powoda - (...) SA V. (...) w W.,

4) błąd ustaleń oraz sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez ustalenie i przyjęcie, iż pozwana (...) SA nie wszczęła i nie prowadziła postępowania likwidacyjnego w sprawie szkody powoda, gdzie zgodnie z treścią odpowiedzi tego pozwanego na pozew z dnia 25.09.2017r., w jej uzasadnieniu, pełnomocnik pozwanej wskazał, że pozwany ubezpieczyciel dopiero z chwilą doręczenia jemu pozwu w sprawie, co nastąpiło w dniu 20.09.2017r., jakoby dowiedział się o szkodzie powoda i rozpoczął proces likwidacji szkody w celu ustalenia ewentualnej odpowiedzialności co do zasady oraz wysokości, co ostatecznie i tak okazało się nieprawdą, gdyż zgodnie z tym co ustalił powód, o czym niżej, pozwana (...) SA, o szkodzie powoda została zawiadomiona przez pozwaną (...) SA już w dniu 08 października 2015r. i dokonała jej likwidacji, w sprawie o nr szkody - (...), w dniu 26.10.2015r., spełniając świadczenie na rzecz (...) SA.

W oparciu o tak przedstawione zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanej (...) SA V. (...) w W. na rzecz powoda odszkodowania w wysokości 19.618,06 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 9 listopada 2015 r. do dnia zapłaty wraz z kosztami postępowania sądowego, w tym kosztami zastępstwa procesowego oraz kosztem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych, za obie instancje, a ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach procesu za obie instancje.

W odpowiedzi na apelację pozwany (...) SA V. (...) w W. wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

Apelacja zasługiwała na uwzględnienie.

Za prawidłowe uznać należy stanowisko Sądu Rejonowego, iż w n/n sprawie powód dochodził roszczenia z umowy ubezpieczeniowej OC sprawcy kolizji w dniu 8 maja 2015 roku, który zawarł ją z (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W. (obecnie (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W.). Błędnie natomiast Sąd ten przyjął, iż powództwo w stosunku do tego pozwanego podlega oddaleniu, z uwagi na jego przedwczesność.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.2013.392 t.j. z dnia 26 marca 2013 roku) zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. Wskazane w powyższym przepisie zawiadomienie może przyjmować różną formą, każdorazowo winno jednak obligować ubezpieczyciela do wszczęcia stosownego postępowania likwidacyjnego, którego zakończenie lub upływ terminu do jego zakończenia, przesądza o wymagalności roszczenia. Najczęstszą postacią zgłoszenia jest udzielona przez poszkodowanego ustnie lub pisemnie informacja o wypadku ubezpieczeniowym, którego wystąpienie powoduje obowiązek wypłaty przez ubezpieczyciela odszkodowania. Działanie takie umożliwia ustalenie okoliczności zdarzenia oraz wysokości szkody i wypłacenia jej uprawionemu w sposób szybki i polubowny. Zawiadomienia takie, wbrew stanowisku Sądu I instancji, nie jest jednak warunkiem sine qua non wszczęcia postępowania sądowego. Jeżeli bowiem ubezpieczyciel ma obowiązek wszczęcia postępowania likwidacyjnego na podstawie zgłoszenia wypadku ubezpieczeniowego, to tym bardziej winno ono zostać wszczęte w razie wniesienia przeciwko niemu pozwu, w którym nie tylko określono okoliczności zdarzenia, ale także sformułowano żądanie zapłaty oraz jego wysokość (argumentum a fortiori). Wystąpienie na drogę sądową bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego wpływa jedynie na określenie daty spełnienia świadczenia przez ubezpieczyciela. Popada on bowiem w zwłokę z chwilą upływu terminu, w którym świadczenie powinno być zrealizowane stosownie do postanowień art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych…, liczonego od dnia doręczenia odpisu pozwu.

A zatem brak przewidzianego w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych… uprzedniego zawiadomienia ubezpieczyciela o wypadku ubezpieczeniowym nie stanowi przeszkody do wszczęcia postępowania sądowego. Poinformowanie go o takim zdarzeniu wpływa natomiast na określenie terminu spełnienia przez niego świadczenia. (por. orz. Sądu Najwyższego z dnia 18 sierpnia 1986r., II CR 187/86, Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Komentarz. J. M., K. N., P. S., L.)

W n/n sprawie na podstawie postanowienia z dnia 5 września 2017r. (k. 259v) (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W. (obecnie (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W.) zostało wezwane do udziału w sprawie w charakterze pozwanego, co skutkowało doręczeniem odpisu pozwu (k. 266). Uwzględniając powyższe rozważania nie ma w sprawie znaczenia, czy pozwany wszczął postępowanie likwidacyjne, na co wskazał w odpowiedzi na pozew (k. 268), czy też postępowania takiego nie prowadził, o czym z kolei poinformował w piśmie z dnia 16 października 2020r. (k. 439). Po otrzymaniu odpisu pozwu, zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych…, jego obowiązkiem było bowiem rozpoczęcie likwidacji szkody i wypłacenie odpowiedniego odszkodowania, w terminie wynikającym z tego przepisu. Jedynie na marginesie wskazania wymaga, iż powód niezależnie od pozwania (...) Spółki Akcyjnej, oddzielnie zawiadomił pozwanego o wypadku pismem z dnia 16 marca 2021r. (k. 483).

Zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c. w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, sąd odwoławczy może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Pojęcie „istota sprawy”, o którym mowa w art. 386 § 4 k.p.c., dotyczy jej aspektu materialnoprawnego. Z nierozpoznaniem istoty sprawy mamy do czynienia wówczas, gdy rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy Sąd zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania, albo merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie i w swoim rozstrzygnięciu nie odniósł się do tego, co jest przedmiotem sprawy. Nierozpoznanie istoty sprawy następuje także wtedy, gdy sąd meriti nie wyjaśnił i pozostawił poza oceną okoliczności faktyczne stanowiące przesłanki zastosowania prawa materialnego, będącej podstawą roszczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1998 r., II CKN 897/97; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1999 r. II UKN 589/98; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 2006 r., V CSK 140/06; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2007 r., I ACa 209/06). Nierozpoznanie istoty sprawy oznacza również sytuację, gdy ustalenia dokonane przez Sąd nie są wystarczające dla kategorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Zupełnie obojętna jest przy tym przyczyna zaniechania zbadania istoty, która może tkwić zarówno w pasywności sądu, jak i w świadomej, ale błędnej ocenie, co do dysponowania przez Sąd wszelkimi niezbędnymi dla rozstrzygnięcia ustaleniami faktycznymi. Podkreślić przy tym należy, iż sąd drugiej instancji nie ma obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego, zmierzającego do wyjaśnienia rzeczywistej treści stosunków faktycznych i prawnych w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji zaniechał rozważenia poddanych przez strony pod osąd żądań i twierdzeń, jak również, gdy nie dokonał oceny przeprowadzonych dowodów i pominął mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie meritum sporu dowody zawnioskowane przez strony dla ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W n/n sprawie podstawą oddalenia powództwa w stosunku do (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. było błędne przyjęcie przez Sąd Rejonowy, iż zgłoszone przez powoda roszczenie nie jest jeszcze wymagalne. Sąd ten poprzestając na powyższej konkluzji w żaden sposób nie odniósł się do kwestii mającej w sprawie podstawowe znaczenie tzn. szkody oraz jej wysokości, w tym również do twierdzeń i zarzutów stron w tym zakresie. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie zawiera także stosownych ustaleń dotyczących stanu faktycznego, jak również rozważań odnośnie materiału dowodowego oraz kwestii materialnoprawnych, co powoduje, iż za zasadny uznać należy zarzut naruszenia przepisów wymienionych w treści apelacji albowiem Sąd I instancji nie odniósł się do istoty sporu.

Uwzględniając powyższe rozważania Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, iż w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 386 § 4 k.p.c. i dlatego uchylił zaskarżony wyrok w zakresie dotyczącym (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. i co do tego pozwanego sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania za instancję odwoławczą.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji winien przyjąć, iż roszczenie powoda jest wymagalne, a tym samym odnieść się merytorycznie do jego żądania i twierdzeń, jak również stanowiska zaprezentowanego przez pozwanego, co winno znaleźć odzwierciedlenie w ewentualnym uzasadnieniu zapadłego orzeczenia.

SSO Halina Czapiewska SSO Krzysztof Gajewski SSO Agata Wojciszke